| |
|
|
|
 | روزنامه ها : مدلهای برخورد با افراد دارای معلوليت |  | | | | تاريخ ارسال: 25/3/1389 | ارسالكننده: خانم فاطمه باباخانی | | | در روند تکامل مدلهای برخورد با معلولان، براساس ميزان اقدامات و فعاليتهايی که دولتها و انجمنهای غيردولتی انجام میدهند، قشرهای مختلف جامعه مدلی را براساس اطلاعات و سطح آگاهی هنگام برخورد با معلولان انتخاب میکنند.
ممکن است فرد معلول با ترحم و دلسوزیای روبهرو شود که در اين حالت معلوليت عيب و نقص و ناتوانی در نظر گرفته میشود و آنان قربانيانی پنداشته میشوند که وضعيتشان فاجعه بار است. چنين طرز فکری ممکن است تا بدان جا پيش رود که خود معلول نيز پس از مدتی به چنين باوری برسد. اين مدل که مدل ترحم آميز ناميده میشود متأسفانه در بسياری از فرهنگها و اقشار اجتماعی هنوز زنده و پوياست.
در اين مدل برای فرد معلول، قدرت که مزيتی اجتماعی است در نظر گرفته نمیشود. مادامی که فعاليتها و ويژگیهای فردی و پذيرفتن نقشهای مختلف که از مهمترين عوامل افزايش قدرت در نظامهای اجتماعی هستند از آنان سلب میشود، عملاً بهعنوان جمعيتی فاقد قدرت شناخته میشوند. در اين مدل با تصور نداشتن قدرت، آنان از آموزش، اشتغال، عضويت در تشکلهای مدنی و يا ازدواج که عوامل مهم افزايش سهم فرد از مزايای اجتماعی هستند باز میمانند. نداشتن چنين سهمی مساوی است با انزوا و گوشهنشينی و پتانسيلزدايی.
گاه پيش میآيد در تعاملات اجتماعی وقتی افراد برای نخستين بار فرد معلولی را ملاقات میکنند، در مورد شغل، حرفه، علايق، سرگرمیها و فعاليتهای او سؤالی نمیکنند. فقط موضوعی که اهميت دارد شرايط پزشکی معلوليت است بهطوری که تصور میشود چنين افرادی هيچ نوع تجربهای در زندگی شخصی ندارند.
اين فقط بخشی از پديدهای بزرگتر است که بسياری از معلولان با آن روبهرو هستند: ميل جامعه برای پزشکی نشان دادن معلوليت. در اين حالت به اين مسئله توجه میشود که درمان و معالجات پزشکی يگانه جنبه معلوليت است و ميزان انطباق به داروها و درمانها توسط فرد معلول ارزش است و مورد توجه قرار میگيرد.اگرچه اين تصور اشتباه است اما جامعه همواره درصدد است تا اين مدل را حفظ کند و به همين دليل در بعضی رسانهها، مقالات مربوط به معلولان در بخش سلامت روزنامهها و مجلات قرار میگيرند.سرويسهای حملونقل معلولان مثال بهتری از اين نوع ميل جامعه به پزشکی نشان دادن معلوليت است. چرا که اين مراکز فقط وظيفه جابه جايی معلولان به مراکز درمانی را برعهده میگيرند. معلولان از اين سرويسها نمیتوانند برای حضور در محل کار، مراکز تفريحی، آموزشی و تجاری استفاده کنند و فقط مقصدشان پزشکان و تيمهای درمانی است.
اين مدل که مدل طبی ( Medical Model ) ناميده میشود در طبقه بندی مدلها بعد از مدل ترحم آميز قرار میگيرد و همواره با برخورد گروههای حمايت از حقوق معلولان روبهرو میشود و تا قبل از تصويب قانون 1990، مهمترين مدل برخورد با معلولان در دنيای مدرن بوده که براساس تعريف سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) از معلوليت بهوجود آمده است. اين مدل باعث محدوديت بيشتر و شکلگيری تصوير نامناسب و منفی از معلوليت میشود. در اين مدل موضوع معلوليت يک محدوديت فردی است و تصور میشود معلوليت بايد تغيير داده شود نه جامعه و محيط! فقط پرداختن به اين جنبه مانع بررسی و تشکيل مدلهای اجتماعی و حقوق محور میشود.
اما در مدل اجتماعی ( Social Model ) که توسط خود معلولان مطرح شده است ساختارهای رفتاری، نگرش، محدوديتها و موانع محيطی و تعصبات جامعه، ناديدهگرفتنها و دسترسی نداشتن به حقوق از عوامل ايجاد و در واقع ديده شدن معلوليت هستند. درصورتی که اين عوامل برطرف شوند جمعيت محدودی ديده میشوند که در واقع هدف اصلی مدل اجتماعی است. در اينجا مشکل اصلی فرد نيست بلکه جامعه است که بهعلت ناهماهنگی رفتاری، محيطی و سازمانی باعث کنارزدن معلولان از اجتماع میشود.نگاه مدل اجتماعی فراتر از معلوليت و به تمامی عواملی است که باعث میشوند فرد دارای نقش يکسان و عضو مؤثر جامعه شود. در اين مدل موانع در سيستمهای آموزش، محيطهای کار، مراکز خدماتی، سيستمهای حملونقل عمومی، سيستمهای ارتباطی، مراکز عمومی و خانههای مسکونی با هدف مانع زدايی شناسايی میشوند. همچنين در اين مدل با تصويرسازی منفی از معلوليت در رسانههای گفتاری، شنيداری و نوشتاری همانند مانعی برای حضور فرد در جامعه برخورد میشود.
فردی که معلوليت جسمی حرکتی دارد را در محيطی که کاملا مناسبسازی شده است تصور کنيد. در اين محيط امکان دسترسی کامل و يکسان به سيستم حملونقل و تمامی امکاناتی که ساير افراد نياز دارند وجود دارد، چنين فردی در چنين محيطی معلول خوانده نمیشود.جوامعی که نگرش عميقتری نسبت به معلوليت دارند، در بهکارگيری از مدلهای مختلف دچار يکسو گرايی نمیشوند و در تعريف سياستهای اين حوزه به تمامی مدلهای مورد نياز معلولان و نحوه برخورد با آنها توجه میکنند. نحوه انعکاس اخبار و مقالات و برخورد با معلولان و تخصيص امکانات مورد نيازشان، نشاندهنده مدلی است که هر جامعه از آن استفاده میکند.
نويسنده : سعيد ضروری
منبع/م اطلاعات
| | | |
| |
| | | دفعات مشاهده: 508 بار | دفعات چاپ: 83 بار | دفعات ارسال به ديگران: 37 بار | 0 نظر | |
| |
|
|
| |
| تماس با سردبیر :info@idp.ir | |
| |
| |
| |
