توانمندسازی افراد دارای معلوليت و انجمن‌های آنها

  ترجمه: پريسا افتخار

  سازمان ملل هرسال به مناسبت روز جهانی افراد دارای معلوليت (12 آذر - 3 دسامبر) موضوعی را پيشنهاد می‌کند. موضوع امسال عبارت است از: "فراگير‌کردن اهداف توسعه هزاره: توانمندسازی افراد دارای معلوليت، انجمن‌ها و جوامع آنان درسراسر دنيا". اين مقاله که از سايت رسمی سازمان ملل متحد برداشت شده است ( www.un.org ) ، ديدگاه اين سازمان را در زمينه‌ی حقوق افراد دارای معلوليت و موضوع امسال روز جهانی افراد دارای معلوليت بيان می‌کند.

  ***

  هدف از بزرگداشت روز جهانی افراد دارای معلوليت (12 آذر، مصادف با 3 دسامبر)، ترويج درک صحيح از مسائل وحقوق مربوط به افراد دارای معلوليت و آگاه کردن مردم ازمنافع حاصل از ادغام اين افراد درهمه‌ی جنبه های سياسی، اجتماعی، اقتصادی وفرهنگی جوامع آنها است. درواقع، با تکيه بر برنامه جهانی اقدام که در سال1982 به تصويب مجمع عمومی سازمان ملل رسيد، هرسال در اين روز، به منظور دستيابی برابر به حقوق بشر ومشارکت اجتماعی افراد معلول، برنامه‌هايی مشخص و اجرا می‌شود.

  پيشينه

  تقريبا در سراسر دنيا، يک نفر از هر 10 نفر، دارای معلوليت است. مطالعات اخير نشان می‌دهد که 20 درصد اين افراد، جمعيتی را تشکيل می‌دهند که در کشورهای در حال توسعه و در فقر زندگی می‌کنند. افراد دارای معلوليت برای مشارکت در جامعه خود، همچنان با موانع بسياری روبرو هستند و معمولا مجبور به زندگی در حاشيه می شوند، به آنان برچسب زده می‌شود مورد تبعيض قرار می‌گيرند و از حقوق اوليه خود مانند غذا، تحصيل، اشتغال، سلامت و خدمات بهداشت باروری (تنظيم خانواده) محروم می‌مانند. بسياری ازاين افراد، واداربه زندگی درمراکزنگهداری می شوند که اين کار، نقض صريح حق آنها در انتخاب مکان زندگی، آزادی تحرک و زندگی درون جامعه است.

  سازمان ملل ازسابقه‌ای طولانی درزمينه ارتقاء حقوق و رفاه همه‌ی مردم، ازجمله افراد دارای معلوليت برخورداراست و با هدف دستيابی به جامعه‌ای برای همه، تلاش‌های بسياری برای مشارکت کامل و موثر افراد دارای معلوليت در حوزه‌های حقوقی، سياسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر مبنايی برابر و مساوی با ديگران انجام داده است. تعهد اين سازمان در برخورداری کامل و برابرافراد دارای معلوليت از حقوق بشر، عميقا ريشه در تلاش برای برقرای عدالت اجتماعی وبرابری در تمامی جنبه‌های توسعه اجتماعی دارد.

  برنامه جهانی اقدام برای افراد دارای معلوليت و قوانين استاندارد برابرسازی فرصت‌ها، اين تعهد سازمان ملل را به يک سياست بين‌المللی تبديل کرد که در قالب تصويب کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت به عنوان يک ابزار حقوقی بين المللی تقويت شد و به توانمند‌شدن اين افراد و بهبود کيفيت زندگی آنها و جوامع‌شان در سراسر دنيا کمک بسزايی کرد.

  اهداف توسعه هزاره و افراد دارای معلوليت

  سازمان ملل و جامعه جهانی به فعاليت برای مشارکت افراد معلول در همه‌ی جنبه‌های زندگی و توسعه اجتماعی ادامه می‌دهند. اگرچه تعهدات و الزامات بسياری به منظور قرارگرفتن اين افراد و جنبه‌های مختلف معلوليت در اهداف توسعه صورت گرفته است، همچنان فاصله زيادی ميان اين سياست واجرايی شدن آن وجود دارد.

  اهداف توسعه هزاره تنها زمانی قابل دستيابی است که شامل افراد معلول وخانواده های آنان نيز شود. اين به نوبه خود، متضمن اين نکته است که افراد دارای معلوليت و اعضاء خانواده آنها، از مزايای برنامه توسعه بين المللی برخوردارشوند. تلاش برای دستيابی به اهداف توسعه هزاره و اجرايی شدن کنوانسيون، متقابلا به هم وابسته و تقويت کننده يکديگرند.

  پلی ميان سياست و عمل

  توانبخشی مبتنی بر جامعه يا CBR رويکرد مناسبی است که تا به حال در 90 کشور دنيا برای تلفيق افرد دارای معلوليت در فرآيند توسعه انجام گرفته و بخشی از استراتژی توسعه عمومی جوامع به منظور کاهش فقر، برابرسازی فرصت‌ها و قرار گرفتن افراد دارای معلوليت در جامعه است. CBR راهبردی مناسب، پويا و انعطاف پذير برای موقعيت‌های اقتصادی، اجتماعی و سيستم‌های فرهنگی و سياسی مختلف در دنيا است و دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی، تحصيل، وسيله معيشت، مشارکت فراگير اجتماعی را شامل می شود. توانمندسازی افراد دارای معلوليت و خانواده‌های آنها، از مولفه‌های کليدی يک برنامه توانبخشی کارامد است .

  توانبخشی مبتنی بر جامعه، رابط ميان افراد دارای معلوليت و برنامه‌های توسعه است و از طريق همسو‌کردن فعاليت‌های جمعی اين افراد، خانواده های آنها، انجمن‌ها، سازمان‌های دولتی و غير‌دولتی NGO) ) مربوطه که در بخش توسعه فعاليت می‌کنند، محقق می‌شود. CBR می‌خواهد از حضور افراد دارای معلوليت دربرنامه‌های توسعه اطمينان حاصل کند. اين حضور روزافزون، بخشی حياتی از روند توسعه جوامع آنهاست و افراد معلول را به صورت گروهی يا فردی توانمند می‌کند تا آنها را به حقوق و کرامت انسانی و ذاتی شان آگاه کند و به آنها بگويد که همچون ديگر افراد جامعه، از حقوق برابر وفرصت‌های يکسانی برخوردارند.

  اين اميد وجود دارد که امسال ايده‌های جديد و امکان‌های تازه ای برای بهره‌وری بيشتر از CBR به عنوان ابزارمناسب در اجرايی شدن کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت‌، فراگيری اهداف توسعه هزاره، تصويب قوانين مشابه ملی و برجسته کردن اهميت حضورو تلفيق افراد دارای معلوليت و سهم آنان در توسعه جوامع‌شان فراهم آيد.

  موضوع سال‌های گذشته

  موضوع روز جهانی افراد دارای معلوليت در سال‌های گذشته به ترتيب زير بوده است:

  2008: کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت و کرامت و عدالت برای همگان

  2007: کار شايسته برای افراد دارای معلوليت

  2006: دسترسی الکترونيک

  2005: حقوق افراد دارای معلوليت

  2004: برای ما، بدون ما، هرگز!

  2003: انتخاب خودمان

  2002: استقلال فردی و معيشت قابل قبول

  2001: مشارکت کامل و برابر

  2000: فن‌آوری اطلاعات برای همگان