به مناسبت جشن احرايی شدن کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت

آيا زمان آن فرا نرسيده است؟

 پيام امسال روز جهانی افراد دارای معلوليت (3 دسامبر)که امسال برابر است با سيزدهم آذرماه، از سوی سازمان ملل ، کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت  با شعارکرامت و عدالت برای همه اعلام شد.
 

سازمان ملل از ابتدا  لزوم رعايت  حقوق بشر برای تمامی افراد را خاطرنشان کرده است که شامل حقوق افراد دارای معلوليت نيز می‌شود. اين الزام و تعهد به شکل‌گيری هنجارها و استانداردهای بين‌المللی، همچون کنوانسيون حقوق بشر و جريان‌های حقوقی بين‌المللی، منطقه‌ای و ملی، و تغيير زندگی مردم در تمامی دنيا شده است. به ‌نظر می‌رسد سال 2008 سال ويژه‌ای است تا با اقدامی صحيح به اين تعهد صورت واقعی بخشيده شود چرا که در اين سال شاهد اجرايی‌شدن کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت و پروتکل الحاقی آن هستيم و جشن 60 امين سالگرد سند حقوقی لازم الاجرا يعنی اعلاميه جهانی حقوق بشررا نيز در پيش داريم.

ماده 25 اعلاميه جهانی حقوق بشر به اين امر اشاره دارد که هر انسانی در مواقع انفصال از شغل، بيماری، معلوليت، متارکه و کهنسالی و يا در مواردی که ناخواسته از لحاظ معيشتی در مضيقه است حق دارد از تامين و آسايش لازم برخوردار شود.

در چند ماده از کنوانسيون حمايت از حقوق افراد دارای معلوليت نيز به تفصيل اين حق شرح داده شده که از آن جمله می‌توان به مواد 10 و 14 اشاره کرد که به حق زندگی، آزادی و امنيت افراد می‌پردازند. همچنين ماده 28 که دقيق‌تر به اين مسئله پرداخته است از کشورهای عضو می‌خواهد که اقدامات لازم را جهت بهره‌مندی روزافزون افراد معلول از استانداردهای مناسب زندگی و حمايت‌های اجتماعی به عمل آورند. از جمله اين استاندارد‌ها برخورداری افراد معلول و خانواده‌های ايشان از بيمه است که بايد از محل بودجه دولت تامين شود. اين امر تصريح می‌کند که افراد دارای معلوليت حق برخورداری برابر و کامل از حقوق انسانی و همين‌طور کرامت و عدالت اجتماعی را دارند.

در حال حاضر حدود 600ميليون نفر از جمعيت جهان را افراد دارای معلوليت تشکيل می‌دهند و روزانه تعدادی از  افراد نيز در اثر سوانح و بيماری‌ها دچار معلوليت می‌شوند و با اضافه شدن به اين جمعيت و خط خوردن از فعاليت‌های اجتماعی به ‌علت نبود زيرساخت‌های مناسب، فرصت‌های برابر حضور و فعاليت اجتماعی را از دست می‌دهند. به همين دليل بايد بر لزوم امضا، تصويب و اجرای کنوانسيون در تمامی کشورها بيش از پيش تاکيد شود.

دستيابی به توسعه‌های مورد نظر در هزاره جديد بدون حضور افراد دارای معلوليت و استفاده از پتانسيل و کارايی آنان در اجتماع محقق نمی‌شود. کنوانسيون از حقوق مدنی، فرهنگی، اقتصادی، سياسی و اجتماعی افراد دارای معلوليت حمايت می‌کند و زمينه‌ساز حضور و مشارکت گسترده آنان خواهد بود.اين کنوانسيون که در 10فروردين 86 (30 مارچ 2007) برای امضای کشورها گشوده شد، در 15 فروردين 87 (3 آوريل 2008) به تصويب 20 کشور جهان رسيد و طبق قانون از آنجايی که 30 روز بعد از آن می‌بايست به اجرا گذاشته می‌شد در 23 ارديبهشت   87 (12 می ‌2008) شاهد جشن اجرايی شدن کنوانسيون در سازمان ملل، بالاترين مرجع تصميم‌گيری جهان بوديم.

اين کنوانسيون يکی از معاهداتی بود که در کمترين زمان ممکن به مذاکره گذاشته شد و مراحل اجرايی شدن را طی کرد. اين سرعت نشانگر تعهد قابل توجه کشورهای عضو سازمان ملل در اين امر و ترويج و حمايت سازمان‌های غيردولتی معلولان است که نقش کليدی در تهيه و ارائه پيش‌نويس اين کنوانسيون داشتند و البته فراتر از همه به‌ درستی خلأ چنين سند بالا دستی و مرجعی در افکار عمومی احساس می‌شده است.

در حال حاضر 129 کشور کنوانسيون را امضا کرده و 71کشور پروتکل الحاقی آن را پذيرفته‌اند و به تصويب مجالس ملی 29 کشور رسيده است. آيا هنوز زمان آن نرسيده است که کشور ما نيز با امضای اين دستاورد جهانی، به همگان نشان دهد که ايران نيز حقوق معلولان را به رسميت شناخته و همسو و هم‌صدا در راستای جامه عمل پوشاندن به کرامت و عدالت برای همگان گام برمی‌دارد؟ و با الحاق به کنوانسيون همچون بسياری از کشورهای توسعه‌يافته، تسريع اجرای قوانين ملی و رفع نقايص آن را امکان‌پذير سازد؟

 حال که امسال هم‌راستا با اجرايی شدن کنوانسيون، شعار روز جهانی افراد دارای معلوليت* نيز کنوانسيون حمايت از حقوق معلولان و کرامت و عدالت برای همه اعلام شده و از آنجايی که نه تنها تمام انسان‌ها شايستگی برخورداری برابر از حقوق را دارند، بلکه مسئوليت تحقق و عينيت‌بخشی به اين حقوق نيز به ‌عهده تک‌تک افراد نسل بشر است ما نيز می‌بايست همدلانه و مصرانه خواستار اين باشيم که مسئولان و دست‌اندرکاران بيش از اين تاخير را جايز ندانسته و با امضای اين معاهده به اين سکوت طولانی پايان دهند.

* پانوشت: پيرو قطعنامه شماره 127/62 سازمان ملل، از تاريخ 18دسامبر 2007 عنوان رسمی روز جهانی معلولان به روز جهانی افراد دارای معلوليت تغيير يافته است.

                                                                                 پريسا افتخار

                                                                               Pari_eftekhar@yahoo.com