1- اطمينان از سلامت چشم کودک از نظر تنبلی چشم

تنبلی چشم (آمبليوپی) نوعی اختلال بينايی است که بدليل عيوب انکساری و ضايعات ارگانيک موجب کاهش ديد يکطرفه و يا دو طرفه شده و در صورت عدم درمان به موقع، فرد را از يک يا هر دو چشم کم بينا يا نابينا خواهد کرد.

2- اطمينان از سلامت شنوايی کودک

تست غربالگری

تست غربالگری، تست ساده ای است که توسط اديولوژيست انجام می شود اين تست فقط چند دقيقه بطول می انجامد و هدف آن شناسايی کودکانی است که نياز به ارزيابی بيشتر دارند تا وجود اٌفت شنوايی برای آنها معين شود. اما بخاطر اينکه مطمئن شويد، شنوايی کودک بايد به شکل کامل مورد آزمايش قرار گيرد. غربالگری در حقيقت يک سری از خدماتی می باشد که شما نياز داريد تا به سلامت کودکتان و انجام مراقبتهای درست مطمئن شويد.

نوزادان قبل از شش ماهگی شامل اين طرح می شوند. بدليل اينکه تشخيص و درمان زودرس اختلالات شنوايی و استفاده از خدمات توانبخشی در راستای وضعيت سلامتی نوزادان و شيرخواران نقش حياتی دارد، اين برنامه طراحی شده و اجرا ميشود.
در اين سنجش با استفاده از دستگاه OAE امواجی به گوش فرستاده شده و انعکاس امواج مشخص می نمايد که شنوايی گوش چگونه است.

بخاطر داشته باشيد که غربالگری شنوايی، فقط اولين گام می باشد. اگر تست غربالگری احتمال اٌفت شنوايی را نشان دهد، گام بعدی، طراحی يک برنامه و رفتن نزد شنوايی شناس (اديولوژيست) جهت انجام تستهای پيگيری می باشد. شنوايی شناس متخصصی است که تستهايی را جهت تعيين مشکل شنوايی، نوع و شدت مشکل انجام می دهد. چنين تستهايی به شما اطمينان خواهد داد که مهارتهای ضروری زبان بطور طبيعی پيشرفت خواهد کرد و کودک در خانواده، مدرسه، جمع دوستان، شغل و ديگر فعاليتهای زندگی موفق می شود.

شنوايی شناس بوسيله تستهای پيگيری، مثلا استفاده از آزمون ABR که نيازی به پاسخگويی خود کودک نيست، می تواند نوع اٌفت شنوايی را شناسايی کرده و گاهی علت آنرا متوجه شود. همچنين ممکن است توجهات پزشکی بيشتر و ملاقات با يک متخصص گوش و حلق و بينی را توصيه نمايد.

اگر مشکل شنوايی وجود داشته باشد شنوايی شناس، متخصص گوش و حلق و بينی، متخصص اطفال و ساير متخصصين که با کودک در ارتباط هستند، انواع خدمات مداخله ای جهت کمک به کودکتان را در اختيار شما قرار می دهند؛ بعنوان مثال ارجاع به يک آسيب شناس گفتار و زبان، يک مربی آموزش ناشنوايان يا آموزشهايی که در زمينه بکارگيری وسايل خاص جهت استفاده بهتر از شنوايی به شما داده شود.

چه زمانی بايد تست پيگيری را انجام دهيم؟

اگر کودک شما در غربالگری شنوايی پذيرفته نشد، بايد فوراٌ يک تست پيگيری را انجام دهيد. بهترين دوره يادگيری زبان، شش ماه اول زندگی است. اگر مشکوک به اٌفت شنوايی کودکتان هستيد، قبل از سه ماهگی حتماٌ به يک شنوايی شناس مراجعه نمائيد. در صورتيکه بيمارستان يا مرکز بهداشتی خاص، تست غربالگری را برای کودک شما انجام داد، در زمينه مراجعه به شنوايی شناس از آنها راهنمايی بگيريد. تا زمانی که کودک به 6 ماهگی برسد بايد برخی خدمات مداخله ای را دريافت کرده باشد.

در دنيا بيش از 120 ميليون نفر مبتلا به تنبلی چشم وجود دارد. تنبلی چشم علت نابينايی يا کم بينايی بيش از يک ميليون نفر از مردم کشورمان است. حسرت بسياری از آنها اين است که چرا در کودکی معاينه و درمان نشده اند.

معالجه تنبلی چشم به هر علتی که باشد فقط در سنين کودکی بخصوص سنين پائين مقدور است و هر چه زودتر تشخيص داده شود و معالجه زودتر انجام شود نتايج درمانی بيشتر و سريعتر بدست ميآيد. برای معالجه تنبلی چشم فرزندتان فردا خيلی دير است. برای پيشگيری از تنبلی چشم بايد چشم همه کودکان در سنين زير 5 سال معاينه شود

بعد از معاينه کامل چشم در ابتلا هر گونه عيب انکساری، اعم از دوربينی و آستيگماتيسم و غيره وجود داشته باشد با تجويز عينک اصلاح می شود. برای درمان آمبليوپی ناشی از ضعيفی چشم، معمولاً تجويز عنيک تنها کاری است که لازم  است (مگر اختلالات شديد يک چشم يا اختلال در سنين بالاتر) در مورد تنبلی چشم ناشی از انحراف چشم، بعد از تجويز عينک در صورت نياز اقدام به بستن چشم سالم ميکنند تا چشم تنبل شده مورد استفاده بيشتر قرار بگيرد و مراکز عصبی آن رشد نمايد. ميزان بسته ماندن چشم سالم بستگی به سن کودک دارد و توسط چشم پزشک تعيين ميگ

در صورت عدم تشخيص تنبلی چشم و گذشتن سن کودک از حدود 3 سال، تجويز عينک و عمل جراحی و غيره در بالا بردن تيزبينی کودک بی اثر بوده و آن چشم برای هميشه نابينا و يا کم بينا خواهد ماند.

با اجرای طرح پيشگيری از تنبلی چشم، هر ساله با مراجعه به پايگاه های سنجش بينايی از 1 تا 30 آبان ماه و تشخيص به موقع تنبلی چشم، تمام کودکان 6- 3 سال تحت پوشش مهد ها و آمادگی ها توسط مربيان آموزش ديده مورد سنجش بينايی قرار می گيرند: همچنين از طريق پايگاه های سنجش، کليه کودکان 6- 4 ساله خارج از مهد ها و آمادگی ها نيز معاينه می شوند.

اهداف طرح:

پيشگيری از تنبلی چشم در کودکان 6-3 سال مهدهای کودک و آمادگی ها
تعيين شيوع تنبلی چشم بر حسب سن، جنس و نسبتهای فاميلی در مهدهای کودک و آمادگی های سراسر کشور
تعيين شيوع اختلالات بينايی
تعيين شيوع علتهای مختلف ايجاد کننده آمبليوپی و ارتباط هر يک از آنها با ايجادآنتشخيص و درمان بموقع عوامل ايجاد کننده آمبليوپی (عيوب انکساری، استرابيسم و عيوب ساختمانی چشم) به منظور کاهش بروز آمبليوپی
تشخيص و درمان بموقع آمبليوپی قبل از سنين طلايي  6-3
افزايش آگاهی مردم بخصوص والدين در مورد آمبليوپی و اهميت تشخيص و درمان آن
و در نهايت، کاهش شيوع و بروز نابينايی در کشور

شرايط و مدارک مورد نياز:

در صورتيکه کودکی تحت پوشش مهد يا آمادگی نباشد خانواده ها می توانند با در دست داشتن شناسنامه کودک خود به پايگاه های سنجش مراجعه نمايند.
مبلغ دريافتی جهت معاينه اوليه توسط مربی برای مرکز استان 500/1ريال و برای بقيه شهرستانها 000/1 ريال می باشد.
بقيه مراحل تخصصی( معاينه و ويزيت بينايی سنج و چشم پزشک) رايگان است.

 منبع: پايگاه اينترنتی سازمان بهزيستی کشور