1- اطمينان از سلامت چشم كودك از نظر تنبلي چشم

تنبلي چشم (آمبليوپي) نوعي اختلال بينايي است كه بدليل عيوب انكساري و ضايعات ارگانيك موجب كاهش ديد يكطرفه و يا دو طرفه شده و در صورت عدم درمان به موقع، فرد را از يك يا هر دو چشم كم بينا يا نابينا خواهد كرد.

2- اطمينان از سلامت شنوايي كودك

تست غربالگري

تست غربالگري، تست ساده اي است كه توسط اديولوژيست انجام مي شود اين تست فقط چند دقيقه بطول مي انجامد و هدف آن شناسايي كودكاني است كه نياز به ارزيابي بيشتر دارند تا وجود اٌفت شنوايي براي آنها معين شود. اما بخاطر اينكه مطمئن شويد، شنوايي كودك بايد به شكل كامل مورد آزمايش قرار گيرد. غربالگري در حقيقت يك سري از خدماتي مي باشد كه شما نياز داريد تا به سلامت كودكتان و انجام مراقبتهاي درست مطمئن شويد.

نوزادان قبل از شش ماهگي شامل اين طرح مي شوند. بدليل اينكه تشخيص و درمان زودرس اختلالات شنوايي و استفاده از خدمات توانبخشي در راستاي وضعيت سلامتي نوزادان و شيرخواران نقش حياتي دارد، اين برنامه طراحي شده و اجرا ميشود.
در اين سنجش با استفاده از دستگاه OAE امواجي به گوش فرستاده شده و انعكاس امواج مشخص مي نمايد كه شنوايي گوش چگونه است.

بخاطر داشته باشيد كه غربالگري شنوايي، فقط اولين گام مي باشد. اگر تست غربالگري احتمال اٌفت شنوايي را نشان دهد، گام بعدي، طراحي يك برنامه و رفتن نزد شنوايي شناس (اديولوژيست) جهت انجام تستهاي پيگيري مي باشد. شنوايي شناس متخصصي است كه تستهايي را جهت تعيين مشكل شنوايي، نوع و شدت مشكل انجام مي دهد. چنين تستهايي به شما اطمينان خواهد داد كه مهارتهاي ضروري زبان بطور طبيعي پيشرفت خواهد كرد و كودك در خانواده، مدرسه، جمع دوستان، شغل و ديگر فعاليتهاي زندگي موفق مي شود.

شنوايي شناس بوسيله تستهاي پيگيري، مثلا استفاده از آزمون ABR كه نيازي به پاسخگويي خود كودك نيست، مي تواند نوع اٌفت شنوايي را شناسايي كرده و گاهي علت آنرا متوجه شود. همچنين ممكن است توجهات پزشكي بيشتر و ملاقات با يك متخصص گوش و حلق و بيني را توصيه نمايد.

اگر مشكل شنوايي وجود داشته باشد شنوايي شناس، متخصص گوش و حلق و بيني، متخصص اطفال و ساير متخصصين كه با كودك در ارتباط هستند، انواع خدمات مداخله اي جهت كمك به كودكتان را در اختيار شما قرار مي دهند؛ بعنوان مثال ارجاع به يك آسيب شناس گفتار و زبان، يك مربي آموزش ناشنوايان يا آموزشهايي كه در زمينه بكارگيري وسايل خاص جهت استفاده بهتر از شنوايي به شما داده شود.

چه زماني بايد تست پيگيري را انجام دهيم؟

اگر كودك شما در غربالگري شنوايي پذيرفته نشد، بايد فوراٌ يك تست پيگيري را انجام دهيد. بهترين دوره يادگيري زبان، شش ماه اول زندگي است. اگر مشكوك به اٌفت شنوايي كودكتان هستيد، قبل از سه ماهگي حتماٌ به يك شنوايي شناس مراجعه نمائيد. در صورتيكه بيمارستان يا مركز بهداشتي خاص، تست غربالگري را براي كودك شما انجام داد، در زمينه مراجعه به شنوايي شناس از آنها راهنمايي بگيريد. تا زماني كه كودك به 6 ماهگي برسد بايد برخي خدمات مداخله اي را دريافت كرده باشد.

در دنيا بيش از 120 ميليون نفر مبتلا به تنبلي چشم وجود دارد. تنبلي چشم علت نابينايي يا كم بينايي بيش از يك ميليون نفر از مردم كشورمان است. حسرت بسياري از آنها اين است كه چرا در كودكي معاينه و درمان نشده اند.

معالجه تنبلي چشم به هر علتي كه باشد فقط در سنين كودكي بخصوص سنين پائين مقدور است و هر چه زودتر تشخيص داده شود و معالجه زودتر انجام شود نتايج درماني بيشتر و سريعتر بدست ميآيد. براي معالجه تنبلي چشم فرزندتان فردا خيلي دير است. براي پيشگيري از تنبلي چشم بايد چشم همه كودكان در سنين زير 5 سال معاينه شود

بعد از معاينه كامل چشم در ابتلا هر گونه عيب انكساري، اعم از دوربيني و آستيگماتيسم و غيره وجود داشته باشد با تجويز عينك اصلاح مي شود. براي درمان آمبليوپي ناشي از ضعيفي چشم، معمولاً تجويز عنيك تنها كاري است كه لازم  است (مگر اختلالات شديد يك چشم يا اختلال در سنين بالاتر) در مورد تنبلي چشم ناشي از انحراف چشم، بعد از تجويز عينك در صورت نياز اقدام به بستن چشم سالم ميكنند تا چشم تنبل شده مورد استفاده بيشتر قرار بگيرد و مراكز عصبي آن رشد نمايد. ميزان بسته ماندن چشم سالم بستگي به سن كودك دارد و توسط چشم پزشك تعيين ميگ

در صورت عدم تشخيص تنبلي چشم و گذشتن سن كودك از حدود 3 سال، تجويز عينك و عمل جراحي و غيره در بالا بردن تيزبيني كودك بي اثر بوده و آن چشم براي هميشه نابينا و يا كم بينا خواهد ماند.

با اجراي طرح پيشگيري از تنبلي چشم، هر ساله با مراجعه به پايگاه هاي سنجش بينايي از 1 تا 30 آبان ماه و تشخيص به موقع تنبلي چشم، تمام كودكان 6- 3 سال تحت پوشش مهد ها و آمادگي ها توسط مربيان آموزش ديده مورد سنجش بينايي قرار مي گيرند: همچنين از طريق پايگاه هاي سنجش، كليه كودكان 6- 4 ساله خارج از مهد ها و آمادگي ها نيز معاينه مي شوند.

اهداف طرح:

پيشگيري از تنبلي چشم در كودكان 6-3 سال مهدهاي كودك و آمادگي ها
تعيين شيوع تنبلي چشم بر حسب سن، جنس و نسبتهاي فاميلي در مهدهاي كودك و آمادگي هاي سراسر كشور
تعيين شيوع اختلالات بينايي
تعيين شيوع علتهاي مختلف ايجاد كننده آمبليوپي و ارتباط هر يك از آنها با ايجادآنتشخيص و درمان بموقع عوامل ايجاد كننده آمبليوپي (عيوب انكساري، استرابيسم و عيوب ساختماني چشم) به منظور كاهش بروز آمبليوپي
تشخيص و درمان بموقع آمبليوپي قبل از سنين طلايي  6-3
افزايش آگاهي مردم بخصوص والدين در مورد آمبليوپي و اهميت تشخيص و درمان آن
و در نهايت، كاهش شيوع و بروز نابينايي در كشور

شرايط و مدارك مورد نياز:

در صورتيكه كودكي تحت پوشش مهد يا آمادگي نباشد خانواده ها مي توانند با در دست داشتن شناسنامه كودك خود به پايگاه هاي سنجش مراجعه نمايند.
مبلغ دريافتي جهت معاينه اوليه توسط مربي براي مركز استان 500/1ريال و براي بقيه شهرستانها 000/1 ريال مي باشد.
بقيه مراحل تخصصي( معاينه و ويزيت بينايي سنج و چشم پزشك) رايگان است.

 منبع: پايگاه اينترنتي سازمان بهزيستي كشور